Ontboezemingen. Seksueel plezier hoort bij kwaliteit van leven (deel 3)
Veranderde seksualiteit na een borstreconstructie bungelt er in het hele traject maar een beetje bij, horen wij vaak van vrouwen. Ze moeten vooral zelf uitzoeken hoe ze hiermee kunnen dealen. Gelukkig bestaan er mensen zoals seksuoloog Lobke Borger. ‘Seksueel plezier en intimiteit horen gewoon bij kwaliteit van leven.’
Lobke is naast seksuoloog ook hematologie- en oncologieverpleegkundige. Zij ontmoet veel vrouwen met borstkanker of een borstreconstructie en weet dus hoe ingrijpend ziekte kan zijn voor seksualiteit, intimiteit en relaties. In haar begeleiding creëert ze een veilige en vertrouwde omgeving waarin mensen open kunnen praten. Om samen te zoeken naar oplossingen die passen bij hun situatie.
In deze miniserie geeft Lobke haar visie op hoe zorgverleners beter kunnen communiceren over seksualiteit en beantwoordt ze allerlei ‘intieme’ vragen waarmee vrouwen tijdens en na hun borstreconstructietraject rondlopen. Heb jij ook een prangende vraag op dit gebied? Mail ‘m naar ons, dan leggen wij ‘m aan haar voor!
Vrouwen vragen zich na een borstreconstructie vaak af: ben ik nog aantrekkelijk? Maar wat kunnen ze zich eigenlijk beter afvragen?“
Ik vraag vrouwen soms: als jouw partner zo’n ingrijpende verandering aan zijn of haar lichaam zou meemaken, zou diegene daardoor voor jou ineens minder aantrekkelijk of geliefd zijn? Vaak is het antwoord nee, dat perspectief kan helpen om ook wat milder naar jezelf te kijken.
Jij bent nog steeds jij, al is dat natuurlijk makkelijk gezegd. Je partner vindt jou als persoon aantrekkelijk en sexy, dat zit hem niet alleen in dat ene lichaamsdeel.”
Wat zeg je tegen een vrouw die morgen haar borstreconstructie ondergaat en bang is dat intimiteit nooit meer hetzelfde wordt?
“Het kan inderdaad impact hebben op intimiteit en seksualiteit. Maar je staat er niet alleen voor en het is heel normaal als er dingen veranderen. En misschien wordt het niet meer precies zoals vóór de behandeling, maar er is vaak veel meer mogelijk dan je misschien denkt. Veel vrouwen lopen met klachten rond omdat ze denken: dit hoort er nu eenmaal bij, ik moet dankbaar zijn dat ik er nog ben. Maar als opwinding bijvoorbeeld moeilijker wordt of seks anders voelt, is dat niet iets wat je zomaar hoeft te accepteren.
Plezierige seks hoeft bovendien niet te betekenen dat penetratieseks moet lukken. Zeker na een behandeling is het juist goed om te ontdekken wat wél prettig voelt en welke vormen van intimiteit bij je passen. Dat kan van alles zijn: aanraken, zoenen, knuffelen, samen masturberen of samen ontdekken wat fijn voelt.Heb je een partner, blijf dan vooral met elkaar praten en vul niet voor elkaar in wat de ander nodig heeft. Intimiteit hoeft niet altijd tot seks te leiden. Juist lichamelijke nabijheid kan helpen om je verbonden te blijven voelen. Er hoeft niets en er moet niets. Er zijn veel meer manieren om intiem te zijn dan alleen met penetratieseks.”
Wat heb je door de jaren heen geleerd dat je eigenlijk niet wist over seksualiteit?
“Wat me opvalt en vooral raakt is dat vrouwen soms juist door hun ziekte of traject hun lichaam veel beter leren kennen. Ze ontdekken opnieuw: wat vind ik eigenlijk fijn, waar word ik opgewonden van? Sommige vrouwen zeggen zelfs: ik kende mijn lijf voorheen eigenlijk niet écht, ik haal er nu veel meer plezier uit. Dat is toch fantastisch.
Mijn insteek was altijd al: het wordt misschien niet meer precies zoals het was, maar laten we kijken wat er überhaupt mogelijk is. Nou, héél veel dus. Natuurlijk, opwinding kan meer tijd kosten, een orgasme lukt misschien niet altijd en seks kan veranderen. Juist door los te laten dat seks moet draaien om penetratie en klaarkomen, kunnen vrouwen ontdekken dat er veel meer manieren zijn om van seks en intimiteit te genieten. En dat vind ik misschien wel het mooiste dat ik van deze vrouwen heb geleerd.”
Welke adviezen wil je nog meegeven aan onze lezers?
“Neem de tijd en luister goed naar je lijf. Heel veel vrouwen denken: even tanden op elkaar, dan ben ik in ieder geval weer even intiem geweest met mijn partner. Maar doe dat vooral niet. Pijn is altijd een signaal om te stoppen, ook als je denkt dat je het wel kunt verdragen. Als je toch doorgaat, kun je negatieve ervaringen opbouwen en dat is funest voor je zin in seks. En: praat erover. Merk je dat je gespannen of onzeker bent, spreek dat dan uit. Door het niet te benoemen, kan die onzekerheid als een boze wolk boven het moment blijven hangen. Misschien is het genoeg om even te zeggen: zullen we stoppen en gewoon even knuffelen? Of: ik heb behoefte om even hand in hand te liggen. Juist door die ruimte te nemen en je zenuwstelsel even tot rust te laten komen, voorkom je dat angst en onzekerheid zich opstapelen.
Ook wil ik de bekkenbodemfysiotherapeut onder de aandacht brengen.
Een gespecialiseerde bekkenfysiotherapeut kan veel betekenen wanneer spanning in de bekkenbodem, pijn bij seks of angst voor penetratie een rol speelt. Informeer bij je zorgverzekeraar of en onder welke voorwaarden bekkenfysiotherapie wordt vergoed. Ze kunnen samen met je kijken waar de spanning zit en leren hoe je bepaalde spieren kunt ontspannen. Ga niet zomaar zelf oefeningen opzoeken: soms moet je juist ontspannen in plaats van versterken. Ik heb eigenlijk nog nooit een vrouw doorverwezen die achteraf zei: hier heb ik niks aan gehad. En vergeet ook de partner niet. Het is heel logisch dat aanraking en intimiteit na een behandeling anders kunnen voelen en dat het voor allebei tijd kost om daaraan te wennen. Praat erover met elkaar. Wat doet het met jou als je partner anders reageert? En wat heb jij nodig om aanraking weer prettig te vinden? Seks en intimiteit worden soms als iets oppervlakkigs gezien, maar seksueel plezier hoort gewoon bij kwaliteit van leven. En als je door een paar kleine inzichten of gesprekken weer wat ruimte kunt voelen voor intimiteit, is dat enorme winst.”
